“Văn hóa onsen” là gì? Nhật Bản, Yamagata và Onogawa

← Quay lại trang đầu

Amayu, nhà tắm công cộng do người dân địa phương tự vận hành

Với người Nhật, onsen không chỉ là nơi để tắm. Ngày nay, người Nhật đang nhận ra điều này một lần nữa, và họ muốn chia sẻ với thế giới cách tận hưởng onsen như một phần bản sắc của mình: “văn hóa onsen”.

Trong bài viết này, chúng tôi nhìn văn hóa onsen từ ba góc độ: Nhật Bản nói chung, tỉnh Yamagata, và Onogawa Onsen, thị trấn suối nước nóng nơi Tofuya Ryokan tọa lạc.

Văn hóa onsen ở Nhật Bản: chữa lành thân và tâm bằng món quà của thiên nhiên

Tháng 11 năm 2025, Nhật Bản đã chọn “văn hóa onsen” làm ứng viên để đề cử vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO. Việc xét duyệt dự kiến diễn ra vào khoảng năm 2030.

Những người đang nỗ lực cho việc đề cử này mô tả văn hóa onsen như sau:

Onogawa OnsenYamagata
Các thị trấn onsen chính của Nhật Bản (dựa trên 143 địa điểm được chọn vào “100 onsen hàng đầu Nhật Bản” của báo Kanko Keizai Shimbun từ năm 2012 đến năm 2021)

“Một phong tục xã hội bắt rễ trong đời sống người Nhật: ngâm mình trong onsen, món quà của thiên nhiên, để chữa lành thân và tâm.”

Ở Nhật Bản xưa, onsen thay cho bệnh viện. Khi bị bệnh hay bị thương, người ta ở lại thị trấn onsen nhiều ngày và ngâm mình trong nước nóng để chữa lành. Điều này được gọi là “toji”.

Toàn cảnh Onogawa Onsen
Toàn cảnh Onogawa Onsen

Toji không chỉ để chữa bệnh. Sau mùa cấy lúa và mùa gặt, nông dân đến ở thị trấn onsen để nghỉ ngơi cho cơ thể mệt mỏi. Hãy nghỉ ngơi thật tốt trước khi đổ bệnh: toji là sự khôn ngoan của người xưa.

Onsen cũng là nơi gắn kết con người. Những người xa lạ ngâm mình trong cùng một làn nước và bắt đầu trò chuyện. Ở Nhật Bản, điều này được gọi là “hadaka no tsukiai”, tức “tình bạn trần trụi”. Nó có nghĩa là cởi bỏ chức danh và địa vị, gặp nhau bình đẳng trong cùng một bồn tắm.

La Mã cổ đại cũng có văn hóa tụ họp trong nước nóng. Người La Mã đến những nhà tắm công cộng lớn gọi là “thermae” và trò chuyện với bạn bè khi ngâm mình. Bộ manga Nhật Bản “Thermae Romae” kể câu chuyện về một kiến trúc sư nhà tắm thời La Mã cổ đại xuyên thời gian đến các onsen và nhà tắm công cộng của Nhật Bản hiện đại. Bằng sự hài hước, bộ truyện cho thấy hai nền văn hóa giống nhau đến mức nào. Nhưng phần lớn văn hóa tắm của La Mã đã mất đi khi đế chế suy tàn. Còn văn hóa onsen của Nhật Bản thì vẫn tiếp nối trong đời sống hằng ngày không gián đoạn suốt hơn 1,000 năm. Đây là một trong những nét đặc sắc lớn của văn hóa onsen Nhật Bản.

Văn hóa onsen vẫn đang phát triển cho đến hôm nay. Sau khi tắm, người ta ăn “gotochi soft-serve”, kem tươi mang hương vị địa phương. Người ta đến các thị trấn onsen để ủng hộ “Onsen Musume”, những nhân vật lấy cảm hứng từ các thị trấn onsen khắp Nhật Bản. Những cách tận hưởng onsen mới này cũng là một phần của văn hóa onsen Nhật Bản.

Văn hóa onsen ở Yamagata: tỉnh có onsen ở mọi địa phương

Yamagata là tỉnh mà suối nước nóng phun lên từ lòng đất ở mọi thành phố, thị trấn và làng. Không chỉ những thị trấn onsen nổi tiếng, mà cả những thị trấn nhỏ và làng quê cũng có onsen của riêng mình.

Mỗi thị trấn onsen ở Yamagata đều có câu chuyện khởi nguồn riêng. Nhiều truyền thuyết kể về những người nhìn thấy một con hạc, con rùa hay con diều hâu bị thương đang chữa lành vết thương trong nước nóng.

Thị trấn onsen chínhKhởi nguồn (gồm cả truyền thuyết)Đặc điểm
Zao Onsen
(Thành phố Yamagata)
Tương truyền được Kibi no Takayu, thuộc hạ của anh hùng huyền thoại Yamato Takeru, tìm ra khoảng 1,900 năm trướcSuối lưu huỳnh có tính axit mạnh. Mùa đông có “quái vật tuyết” (cây phủ băng giá) và trượt tuyết
Kaminoyama Onsen
(Thành phố Kaminoyama)
Tương truyền được nhà sư Gesshu tìm ra năm 1458, khi ông thấy một con hạc bị thương ở chân lành lại trong nước nóngOnsen ở thị trấn thành quách và thị trấn trạm nghỉ. Có nhiều bể ngâm chân
Akayu Onsen
(Thành phố Nanyo)
Tương truyền được Minamoto no Yoshitsuna tìm ra năm 1093. Tên gọi (“nước nóng đỏ”) bắt nguồn từ việc nước nhuốm đỏ máu của binh sĩ bị thươngNơi tắm của các lãnh chúa phiên Yonezawa. Thị trấn của rượu vang và ramen
Hijiori Onsen
(Làng Okura)
Từ truyền thuyết về một nhà sư già đã chữa lành khuỷu tay bị gãy trong làn nước này năm 807Thị trấn toji truyền thống. Nổi tiếng với chợ sáng
Semi Onsen
(Thị trấn Mogami)
Tương truyền được Benkei, thuộc hạ của anh hùng samurai Minamoto no Yoshitsune, tìm ra vào những năm 1180Onsen ven sông gắn với Yoshitsune và Benkei
Yunohama Onsen
(Thành phố Tsuruoka)
Tương truyền được tìm ra khoảng 1,000 năm trước khi người ta thấy một con rùa đang chữa lành vết thươngHướng ra biển Nhật Bản. Được chọn vào “100 điểm ngắm hoàng hôn đẹp nhất Nhật Bản”
Atsumi Onsen
(Thành phố Tsuruoka)
Tương truyền bắt đầu khoảng 1,000 đến 1,200 năm trước từ một con hạc chữa lành vết thươngThị trấn onsen ven sông. Dạo bộ giữa các bể ngâm chân
Ginzan Onsen
(Thành phố Obanazawa)
Tương truyền được tìm ra vào đầu thời Edo, gần một mỏ bạcNhững ryokan bằng gỗ từ thời Taisho nối nhau hai bên bờ sông
Shirabu Onsen
(Thành phố Yonezawa)
Tương truyền được tìm ra khoảng 700 năm trước khi người ta thấy một con diều hâu đốm trắng đang chữa lành vết thươngOnsen trên núi ở độ cao khoảng 900 m so với mực nước biển. Có bồn tắm thác nước
Onogawa Onsen
(Thành phố Yonezawa)
Tương truyền được nữ thi sĩ Ono no Komachi tìm ra năm 834Làng đom đóm. Trứng onsen và giá đỗ

Nhìn bảng này, có vẻ những nhân vật nổi tiếng của Nhật Bản xưa giỏi tìm suối nước nóng một cách kỳ lạ: thuộc hạ của Yamato Takeru, samurai dòng họ Minamoto, Benkei, và Ono no Komachi. Việc trân trọng truyền lại những “iware”, tức những câu chuyện khởi nguồn này, cũng là một phần của văn hóa onsen Nhật Bản. Có thể gọi đó là xây dựng thương hiệu từ thuở xa xưa.

Ở Yamagata, onsen không chỉ dành cho du lịch. Trên đường đi làm về, người ta ghé nhà tắm công cộng địa phương hay onsen tắm trong ngày, trò chuyện với hàng xóm rồi mới về nhà. Onsen là một phần của đời sống hằng ngày.

Văn hóa onsen ở Onogawa: dòng nước nóng mà thị trấn đã gìn giữ

Onogawa Onsen là thị trấn suối nước nóng có lịch sử 1,200 năm ở thành phố Yonezawa, tỉnh Yamagata. Tương truyền Ono no Komachi, nữ thi sĩ thời Heian, bị bệnh trên đường đi thăm cha, và đã khỏi bệnh nhờ làn nước nóng này. Cũng có ghi chép rằng lãnh chúa samurai Date Masamune đã đến đây toji vào thời Sengoku, sau khi bị gãy xương do ngã ngựa. Vào thời Edo, Uesugi Yozan, vị lãnh chúa hiền minh của phiên Yonezawa, đã làm muối từ nước suối nóng Onogawa. Ở Yonezawa, nơi xa biển, muối vô cùng quý giá. Ngày nay, đây là một thị trấn nhỏ với 13 nhà trọ mà bạn có thể dạo bộ khám phá.

Nước của Onogawa là nước mưa rơi xuống núi Azuma. Nước đi qua lòng đất khoảng 40 năm, mang theo khoáng chất, rồi trồi lên thành suối nước nóng. Nước có tính trung tính, dịu nhẹ với da, hơi mặn, và thậm chí có thể uống được.

Các nhà tắm công cộng của Onogawa, “Amayu” và “Takiyu”, do chính người dân địa phương vận hành. Có những gia đình không có phòng tắm ở nhà và đến nhà tắm công cộng mỗi ngày. Với người dân Onogawa, onsen là một phần của đời sống hằng ngày.

Onogawa nằm ở vùng tuyết, và vào mùa đông bị tuyết dày bao phủ. Ở vùng tuyết, hơi ấm vô cùng quý giá. Lời dạy của Uesugi Yozan, “mottainai” (đừng lãng phí bất cứ thứ gì), đã bén rễ nơi đây, và người dân Onogawa đã tận dụng onsen một cách trọn vẹn nhất. Không chỉ để tắm. Họ uống, dùng để nấu ăn, để sưởi ấm, và sử dụng món quà của onsen trong mọi mặt của cuộc sống. Từ rất lâu trước khi từ “SDGs” ra đời, Onogawa đã sống một cuộc sống bền vững ở vùng tuyết.

Luộc trứng onsen trong suối nước nóng
Luộc trứng onsen trong suối nước nóng
Cách chúng tôi sử dụngVí dụ ở Onogawa
TắmBồn tắm của các nhà trọ, nhà tắm công cộng “Amayu” và “Takiyu” mà người dân địa phương sử dụng, và 3 bể ngâm chân miễn phí. Mọi bồn tắm trong thị trấn đều dùng 100% nước chảy tràn trực tiếp từ nguồn, điều hiếm có ngay cả ở Nhật Bản
Uống2 vòi uống nước suối nóng. Nước có tính trung tính và hơi mặn
ĂnTrứng onsen luộc trong suối nước nóng. Bánh onsen manju (bánh hấp) ấm nóng hợp với thị trấn hơi nước bốc lên. “Giá đỗ Onogawa” và hẹ “asatsuki” được trồng bằng hơi ấm của suối nước nóng
Làm muốiVào thời Edo, Uesugi Yozan đã làm muối từ nước suối nóng
Sưởi ấmĐổ nước suối nóng vào túi chườm “yutanpo” để làm ấm giường. Dùng bộ trao đổi nhiệt biến hơi nóng của suối thành nước ấm, rồi dùng máy bơm nhiệt làm nóng thêm, để điều hòa không khí và cấp nước nóng. Hệ thống sưởi sàn bằng suối nước nóng dưới phòng xông hơi, giúp sưởi ấm mà tốn ít năng lượng (Tofuya Ryokan)
Làm tan tuyếtDùng hơi nóng của suối nước nóng để làm tan tuyết vào mùa đông
Lễ hội“Lễ hội Đom đóm” mùa hè, “Lễ hội Khai suối” mùa thu và “Làng Kamakura” (lều tuyết) mùa đông. Những lễ hội do cả thị trấn cùng tổ chức
Thưởng thức3 loại kem tươi địa phương để chọn sau khi tắm. Những chú mèo dạo quanh thị trấn là “mèo cộng đồng”, được mọi người cùng chăm sóc qua “Dự án Mèo Hạnh phúc Onogawa Onsen”
Sáng tạoVăn hóa mới, như văn hóa đại chúng. Đồ lưu niệm của Onogawa Komachi, nhân vật “Onsen Musume” của Onogawa Onsen. Linh vật của thị trấn, chú mèo “Nyan Komachi”
Onogawa Komachi, "Onsen Musume" của Onogawa Onsen (©ONSEN MUSUME PROJECT)
Onogawa Komachi, “Onsen Musume” của Onogawa Onsen (©ONSEN MUSUME PROJECT)
Nyan Komachi, linh vật của Onogawa Onsen (© aki okano)
Nyan Komachi, linh vật của Onogawa Onsen (© aki okano)

Lễ hội cũng là một phần của văn hóa onsen. Các lễ hội của thị trấn, như “Lễ hội Đom đóm” mùa hè, “Lễ hội Khai suối” mùa thu và “Làng Kamakura” mùa đông, đều do mọi người trong thị trấn cùng tổ chức. Bảo vệ dòng nước, bảo vệ thị trấn, và cùng nhau tận hưởng. Đó chính là văn hóa onsen của Onogawa.

“Yu no Kuni Yamagata”: hướng tới một sắc lệnh bảo vệ văn hóa onsen

"Làng Kamakura" vào mùa đông
“Làng Kamakura” vào mùa đông

Ngày nay, bảo vệ văn hóa onsen không hề dễ dàng. Giá vật liệu đang tăng, và không đủ người kế nghiệp. Ở nhiều nơi, các hiệp hội onsen đang gặp khó khăn trong việc duy trì nhà tắm công cộng và các cơ sở khác.

Vì vậy, ở Yamagata, một sắc lệnh đang được dự kiến đề xuất nhằm bảo vệ văn hóa onsen như tài sản chung của mọi người trong tỉnh và mang lại sức sống mới cho các địa phương. Tên của sắc lệnh là “Sắc lệnh Thúc đẩy Văn hóa Onsen Yu no Kuni Yamagata” (“Yu no Kuni” nghĩa là “xứ sở suối nước nóng”). Sắc lệnh dự kiến được đề xuất tại hội đồng tỉnh vào tháng 12 năm 2026, và được cho là chưa có tỉnh nào khác ở Nhật Bản có sắc lệnh như vậy.

Dự thảo sắc lệnh chọn ngày 22 tháng 2 hằng năm làm “Ngày Yu no Kuni Yamagata”. Con số “2” được xem như làn hơi bốc lên từ nước nóng.

ZaoKaminoyamaAkayuHijioriSemiYunohamaAtsumiGinzanShirabuOnogawa OnsenYamagata
Các onsen ở tỉnh Yamagata (dựa trên bản đồ onsen của tỉnh Yamagata, tính đến tháng 3 năm 2024)

Yamagata đang nỗ lực trên toàn tỉnh để bảo vệ văn hóa onsen mà Nhật Bản muốn chia sẻ với thế giới. Onogawa Onsen là một phần nhỏ trong đó. Mời quý khách đến và trải nghiệm văn hóa onsen của Yu no Kuni Yamagata.

← Quay lại trang đầu