สามสายน้ำ หนึ่งหมู่บ้าน: หมู่บ้านมิซาวะเดิม กับเส้นทางสู่การเป็น Best Tourism Village

← กลับไปหน้าแรก

ต้นซากุระริมแม่น้ำโอตารุ (ออนเซ็นโอโนะงาวะ)
ต้นซากุระริมแม่น้ำโอตารุ (ออนเซ็นโอโนะงาวะ)

หมู่บ้านมิซาวะคืออะไร

มิซาวะเคยเป็นหมู่บ้านทางตะวันตกเฉียงใต้ของเมืองโยเนซาวะ จังหวัดยามากาตะ ก่อตั้งขึ้นในปี 1889 เมื่อหมู่บ้านเล็ก ๆ หลายแห่งรวมเข้าด้วยกัน ต่อมาในปี 1954 ได้รวมเข้ากับเมืองโยเนซาวะ แม้หมู่บ้านจะไม่มีแล้ว แต่ชื่อสถานที่ทั้งหมดยังคงใช้อยู่จนถึงทุกวันนี้ ได้แก่ โอโนะงาวะ ยานาซาวะ อากาชิบะ คุจิตาซาวะ อิริตาซาวะ ฟุกิยาชิกิ คันบาระ ทาเตยามะ และนารุชิมะ

ชื่อ มิซาวะ แปลว่า “สามสายน้ำ” ซาวะ คือแม่น้ำสายเล็กที่ไหลผ่านหุบเขา สามสายน้ำนั้นได้แก่ ① แม่น้ำโอโมโนะ ② แม่น้ำสึนางิ และ ③ แม่น้ำโอตารุ เรียวกังออนเซ็นและหมู่บ้านเล็ก ๆ กระจายตัวอยู่ตามหุบเขาที่สายน้ำเหล่านี้มาบรรจบกัน

แผนที่หมู่บ้านมิซาวะเดิมและสามสายน้ำ ได้แก่ แม่น้ำโอโมโนะ แม่น้ำสึนางิ และแม่น้ำโอตารุ

หมู่บ้านตั้งอยู่ที่เชิงเขาด้านตะวันตกของเทือกเขาอาซุมะ ยอดเขาที่สูงที่สุดคือภูเขานิชิอาซุมะ สูง 2,035 เมตร ฤดูหนาวที่นี่หิมะตกหนักมาก และพื้นที่นี้ได้รับการกำหนดอย่างเป็นทางการให้เป็น “เขตหิมะตกหนักพิเศษ” ชีวิตท่ามกลางหิมะหนาสอนให้ผู้คนช่วยเหลือกัน

แม่น้ำโอตารุท่ามกลางหิมะฤดูหนาว
แม่น้ำโอตารุท่ามกลางหิมะฤดูหนาว
ออนเซ็นโอโนะงาวะใต้หิมะ
ออนเซ็นโอโนะงาวะใต้หิมะ

ออนเซ็นโอโนะงาวะคือประตูสู่หมู่บ้านมิซาวะเดิม เรียวกังโทฟุยะตั้งอยู่ที่นี่ ภายในหมู่บ้าน

ประวัติศาสตร์ย่อของมิซาวะ

ยุค / ปีเหตุการณ์
834ตำนานเล่าว่า โอโนะ โนะ โคมาจิ กวีผู้มีชื่อเสียง เป็นผู้ค้นพบออนเซ็นโอโนะงาวะ
ยุคเซ็นโงกุ (1467–1615)มีบันทึกว่า ดาเตะ มาซามุเนะ ขุนศึกซามูไร เคยรักษากระดูกหักที่ออนเซ็นโอโนะงาวะ
ยุคเอโดะ (1603–1868)ภายใต้การปกครองของแคว้นโยเนซาวะ ผู้คนล่องซุงไปตามแม่น้ำสู่เมืองปราสาท เรียกว่า kinagashi มีการสร้างอนุสรณ์หินที่เรียกว่า sōmokutō เพื่อขอบคุณต้นไม้ อูเอสึงิ โยซัง เจ้าแคว้นผู้มีชื่อเสียงแห่งโยเนซาวะ ได้ตั้งโรงทำเกลือที่ผลิตเกลือจากน้ำพุร้อนของโอโนะงาวะ
1889ภายใต้ระบบเมืองและหมู่บ้านแบบใหม่ของประเทศ หมู่บ้านแปดแห่งและบางส่วนของหมู่บ้านนารุชิมะรวมกันเป็นหมู่บ้านมิซาวะ
1898โรงไฟฟ้าพลังน้ำทากิโนะซาวะกลายเป็นโรงแรกในจังหวัดยามากาตะที่ผลิตไฟฟ้าได้ ไฟฟ้าส่องสว่างขึ้นในเมืองโยเนซาวะ ทั้งหมู่บ้านช่วยกันขนเครื่องกำเนิดไฟฟ้าขึ้นภูเขา
1919โรงไฟฟ้าพลังน้ำทาเตยามะสร้างเสร็จ ตั้งอยู่บนพื้นที่ปราสาทที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นของดาเตะ มาซามุเนะ และยังคงเดินเครื่องอยู่จนถึงทุกวันนี้
1922โรงเรียนยานาซาวะและโรงเรียนโอโนะงาวะรวมเป็นโรงเรียนเดียว ต่อมากลายเป็นโรงเรียนประถมมิซาวะโทบุ (ตะวันออก)
1954มิซาวะรวมเข้ากับเมืองโยเนซาวะ และชื่อหมู่บ้านก็หายไป
1966ก่อตั้งสหกรณ์แหล่งน้ำพุร้อนโอโนะงาวะ ชุมชนเริ่มดูแลน้ำพุร้อนร่วมกัน
1967โรงไฟฟ้าทากิโนะซาวะ (โอโนะงาวะ) ปลดระวาง เครื่องกำเนิดไฟฟ้าและกังหันถูกย้ายไปยังพิพิธภัณฑ์เมจิมูระในจังหวัดไอจิ และยังคงจัดแสดงอยู่ที่นั่น
1969ก่อตั้งสมาคมอนุรักษ์หิ่งห้อยโยเนซาวะ ชาวบ้านเริ่มปกป้องริมน้ำที่หิ่งห้อยอาศัยอยู่
1989โอโนะงาวะได้รับเลือกจากกระทรวงสิ่งแวดล้อมของญี่ปุ่นให้เป็นหนึ่งใน “100 หมู่บ้านบ้านเกิดของสิ่งมีชีวิต”
2015โอโนะงาวะได้รับเลือกจากกระทรวงสิ่งแวดล้อมให้เป็น “พื้นที่ซาโตยามะสำคัญเพื่อการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ”
2020สมาคมป่าไม้ญี่ปุ่น (Japanese Forest Society) รับรอง “มรดกการอยู่ร่วมกับภูเขาของโยเนซาวะ: อนุสรณ์ sōmokutō และ kinagashi” ให้เป็นมรดกป่าไม้
2023โรงเรียนประถมมิซาวะโทบุและมิซาวะเซบุปิดตัวลง และรวมเข้ากับโรงเรียนประถมเซบุของเมืองโยเนซาวะ
2025โรงเรียนประถมมิซาวะโทบุเดิมเปิดใหม่ในชื่อ “Yonezawa Misawa Elementary School | Tokokoto” เป็นสถานที่สำหรับพักและลองทำกิจกรรมด้วยตนเอง
โรงไฟฟ้าพลังน้ำทาเตยามะ สร้างบนพื้นที่ปราสาทของดาเตะ มาซามุเนะ
โรงไฟฟ้าพลังน้ำทาเตยามะ สร้างบนพื้นที่ปราสาทของดาเตะ มาซามุเนะ

เสน่ห์ของมิซาวะ

สายน้ำแต่ละสายได้หล่อหลอมวัฒนธรรมของตนเอง และวัฒนธรรมเหล่านี้ยังคงได้รับการสืบทอดมาจนถึงทุกวันนี้ โดยไม่เคยขาดตอน

① แม่น้ำโอโมโนะ: sōmokutō และ kinagashi

แม่น้ำโอโมโนะ มองผ่านป่าซีดาร์
แม่น้ำโอโมโนะ มองผ่านป่าซีดาร์

ในยุคเอโดะ ไม้จากหุบเขานี้เป็นเชื้อเพลิงสำคัญของเมืองปราสาทโยเนซาวะ ผู้คนตัดต้นไม้แล้วล่องซุงไปตามแม่น้ำเข้าสู่เมือง เรียกว่า kinagashi หรือ “การล่องซุง”

การล่องซุง kinagashi ในอดีต
การล่องซุง kinagashi ในอดีต
เหล่าชายผู้ล่องซุง
เหล่าชายผู้ล่องซุง

เพื่ออธิษฐานให้การล่องซุงปลอดภัย และเพื่อขอบคุณต้นไม้ที่สละชีวิต ผู้คนจึงสร้างอนุสรณ์หินที่เรียกว่า sōmokutō หรือ “หอแห่งหญ้าและต้นไม้” ทั่วญี่ปุ่นมี sōmokutō ราว 170 แห่ง มีเพียง 34 แห่งที่สร้างในยุคเอโดะ และ 32 แห่งในจำนวนนั้นอยู่ในภูมิภาคโอคิทามะ ที่ตั้งของโยเนซาวะ เมืองโยเนซาวะมีอยู่ 17 แห่ง ทั้งหมดได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมของเมือง

sōmokutō แห่งชิโอจิไดระ ตั้งอยู่กลางป่า
sōmokutō แห่งชิโอจิไดระ ตั้งอยู่กลางป่า
sōmokutō ข้างศาลเจ้าหินเล็ก ๆ
sōmokutō ข้างศาลเจ้าหินเล็ก ๆ
โออาราซาวะ ฟุโดซน หอพระเล็ก ๆ บนภูเขา
โออาราซาวะ ฟุโดซน หอพระเล็ก ๆ บนภูเขา

② แม่น้ำสึนางิ: ระบำสิงโตทุกเทศกาล Obon

สึนางิเป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ ลึกเข้าไปในภูเขา ทุกวันนี้มีผู้คนอาศัยอยู่เพียงไม่กี่คน

หมู่บ้านแห่งนี้สืบทอดระบำพื้นบ้านที่เรียกว่า Tsunagi Shishi Odori ระบำของสิงโตสามตัว ทุกปีในช่วง Obon เทศกาลฤดูร้อนเพื่อระลึกถึงบรรพบุรุษ เหล่าสิงโตจะไปเยือนลานวัดและบ้านเรือน แล้วร่ายรำเป็นเครื่องบูชา แม้ผู้คนจะน้อยลง แต่ระบำในเทศกาล Obon ไม่เคยหยุดเลยแม้แต่ครั้งเดียว นี่คือระบำศักดิ์สิทธิ์ที่ไม่เคยแสดงนอกหมู่บ้าน

Tsunagi Shishi Odori ร่ายรำถวายในเทศกาล Obon
Tsunagi Shishi Odori ร่ายรำถวายในเทศกาล Obon

③ แม่น้ำโอตารุ: น้ำพุร้อนกับวิถีชีวิต

น้ำพุร้อนผุดขึ้นจากใต้ดินที่อุณหภูมิราว 80°C ตลอดหลายศตวรรษ น้ำนี้ไม่ได้ใช้แค่อาบ แต่ยังใช้ในชีวิตประจำวันอีกหลายด้าน

ไข่ออนเซ็นต้มในบ่อน้ำพุร้อน
ไข่ออนเซ็นต้มในบ่อน้ำพุร้อน
น้ำพุร้อนที่ไหลมานาน 1,200 ปี
น้ำพุร้อนที่ไหลมานาน 1,200 ปี

ที่โรงอาบน้ำสาธารณะอามะยุและทากิยุ ชาวบ้านและนักเดินทางแช่น้ำเคียงข้างกัน ความร้อนจากน้ำพุร้อนใช้ปลูก Onogawa mame-moyashi ถั่วงอกท้องถิ่น และช่วยละลายหิมะบนถนน

ถั่วงอกโอโนะงาวะ ปลูกด้วยความร้อนจากน้ำพุร้อน
ถั่วงอกโอโนะงาวะ ปลูกด้วยความร้อนจากน้ำพุร้อน
ราเมนโอโนะงาวะโรยหน้าด้วยถั่วงอก
ราเมนโอโนะงาวะโรยหน้าด้วยถั่วงอก
กระท่อมหิมะ (kamakura) เรืองแสงในคืนฤดูหนาว
กระท่อมหิมะ (kamakura) เรืองแสงในคืนฤดูหนาว
ราเมนในกระท่อมหิมะ kamakura
ราเมนในกระท่อมหิมะ kamakura

ที่เรียวกังโทฟุยะ เรานำความร้อนจากน้ำในบ่อแช่ที่ใช้แล้วมาใช้ทำความร้อนและน้ำร้อน ทำให้น้ำมัน 30 ตันที่เคยใช้ทุกปีลดลงเหลือศูนย์ โครงการนี้ได้รับรางวัลดีเด่นจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสิ่งแวดล้อมในงาน Good Life Award ของญี่ปุ่น

ใกล้ย่านออนเซ็นมีวัดคิโนเอเนะ ไดโกกุเต็น ฮนซัน วัดที่เลื่องชื่อเรื่องเทพแห่งการค้าขาย ทุกคนเข้าไปในหอหลักได้ ผู้มาเยือนยังลองคัดลอกพระสูตรด้วยมือ และทำกำไลประคำแบบพุทธด้วยตนเองได้อีกด้วย

หมู่บ้านแห่งหิ่งห้อย

ที่โอโนะงาวะสามารถพบหิ่งห้อยได้สามชนิด ได้แก่ หิ่งห้อยเก็นจิ หิ่งห้อยเฮเกะ และหิ่งห้อยฮิเมะ ชมได้ห่างจากย่านออนเซ็นเพียงเดินหนึ่งนาที ชาวบ้านได้ปกป้องริมน้ำที่หิ่งห้อยอาศัยอยู่มาตั้งแต่ปี 1969

แสงหิ่งห้อยเหนือแม่น้ำ
แสงหิ่งห้อยเหนือแม่น้ำ
ย่านออนเซ็นในช่วงเทศกาลหิ่งห้อย
ย่านออนเซ็นในช่วงเทศกาลหิ่งห้อย

เมื่อผู้คนพนมมือต่อหน้า sōmokutō นั่นไม่ใช่ศาสนา แต่คือความขอบคุณต่อธรรมชาติ เหมือนการกล่าว itadakimasu ก่อนรับประทานอาหาร ความรู้สึกเดียวกันนี้แฝงอยู่ใน kinagashi ในระบำสิงโต และในวิธีที่ผู้คนใช้น้ำพุร้อน

Best Tourism Village คืออะไร

Best Tourism Villages (BTV) เป็นโครงการของ UN Tourism หน่วยงานด้านการท่องเที่ยวของสหประชาชาติ ที่ให้การรับรองหมู่บ้านชนบททั่วโลก

หมู่บ้านต้องมีขนาดเล็ก มีเกษตรกรรม ป่าไม้ หรืออุตสาหกรรมขั้นปฐมภูมิอื่น ๆ และต้องปกป้องวิถีชีวิตและคุณค่าของท้องถิ่น ทิวทัศน์สวยงามเพียงอย่างเดียวไม่พอ หมู่บ้านปกป้องวัฒนธรรมและธรรมชาติหรือไม่ การท่องเที่ยวช่วยเศรษฐกิจและชีวิตประจำวันของท้องถิ่นหรือไม่ ใส่ใจสิ่งแวดล้อมหรือไม่ หมู่บ้านจะได้รับการประเมินใน 9 ด้านเช่นนี้

ในญี่ปุ่น สำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่น (Japan Tourism Agency) จะพิจารณาคัดเลือกระดับประเทศ และตัดสินว่าจะเสนอพื้นที่ใดต่อสหประชาชาติ

▶ UN Tourism: Best Tourism Villages (เว็บไซต์ทางการ)
▶ แผ่นพับ BTV ของญี่ปุ่น

เส้นทางสู่การรับรองของเรา

หมู่บ้านมิซาวะเดิมยื่นสมัคร BTV โดยมีสภาการท่องเที่ยวออนเซ็นโอโนะงาวะเป็นผู้นำ และผ่านการพิจารณาระดับประเทศ ได้รับเลือกเป็นหนึ่งในแปดพื้นที่ตัวแทนของญี่ปุ่น ขณะนี้เรากำลังรอผลระดับนานาชาติ

ในการเตรียมใบสมัคร เราเริ่มจากการรวบรวมสิ่งล้ำค่าของท้องถิ่นทีละอย่าง เราได้ฟังเรื่องราวโดยตรงจากคนในพื้นที่ ทั้งนักวิจัย sōmokutō สมาคมอนุรักษ์ระบำสิงโต นักบวชประจำวัด ผู้เชี่ยวชาญผักป่าภูเขา และอีกหลายท่าน การเตรียมใบสมัครจึงกลายเป็นโอกาสให้เรามองบ้านเกิดด้วยสายตาใหม่

warabi (เฟิร์นบราเคน) ที่ผู้เชี่ยวชาญผักป่าภูเขาเก็บมา
warabi (เฟิร์นบราเคน) ที่ผู้เชี่ยวชาญผักป่าภูเขาเก็บมา
เกาลัดที่กำลังสุกบนภูเขา
เกาลัดที่กำลังสุกบนภูเขา

ในเดือนตุลาคม 2026 เราจัดงานสัมมนาที่โยเนซาวะในหัวข้อ “แบ่งปันวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของมิซาวะสู่โลก” มีผู้เข้าร่วมราว 30 คน ทั้งชาวบ้าน ผู้ประกอบการท่องเที่ยว และเจ้าหน้าที่หน่วยงานท้องถิ่น เจ้าหน้าที่จากสำนักงานการท่องเที่ยวญี่ปุ่นอธิบายการทำงานของ BTV เจ้าหน้าที่จากเมืองนิชิกาวะ จังหวัดยามากาตะ ซึ่งได้รับการรับรองเป็น Best Tourism Village แล้ว ได้แบ่งปันประสบการณ์ของเมือง นอกจากนี้ยังมีการบรรยายเรื่องประวัติศาสตร์ของมิซาวะ งานสัมมนานี้ได้รับการรายงานในหนังสือพิมพ์ยามากาตะชิมบุน และใน Yahoo! News Japan

▶ รายงานงานสัมมนา (PR TIMES, ภาษาญี่ปุ่น)
▶ บทความหนังสือพิมพ์ยามากาตะชิมบุน (ภาษาญี่ปุ่น)

ในงานสัมมนา เราเห็นพ้องกันว่าการได้รับรอง BTV ไม่ใช่เป้าหมาย แต่เป็นจุดเริ่มต้น ไม่ว่าผลจะออกมาอย่างไร งานของเราจะดำเนินต่อไป

เรายังมีความท้าทาย ประชากรของเราลดลงและสูงวัยขึ้น เราต้องการคนสืบทอดระบำสิงโตเพิ่มขึ้น และต้องการผู้สืบทอดกิจการเรียวกังเพิ่มขึ้น

จึงมีโครงการใหม่ ๆ เริ่มต้นขึ้น:

  • เราฝึกผู้สอนสามคนที่ถ่ายทอดประวัติศาสตร์ของ sōmokutō
  • เรากำลังบันทึกเสียงขลุ่ย บทเพลง และท่าเต้นของระบำสิงโต ทั้งเป็นลายลักษณ์อักษรและวิดีโอ เพื่อให้ผู้คนเรียนรู้ได้แม้อยู่ไกล
  • โรงเรียนประถมมิซาวะโทบุที่ปิดไปแล้ว ปัจจุบันเป็นสถานที่สำหรับพัก เรียนรู้ และพบปะผู้คน
  • เราร่วมกับมหาวิทยาลัยยามากาตะและมหาวิทยาลัยอื่น ๆ ในท้องถิ่น สร้างโอกาสให้คนรุ่นใหม่ได้สัมผัสวัฒนธรรมท้องถิ่น
การพบปะผู้คนที่โรงเรียนประถมมิซาวะโทบุเดิม ปัจจุบันคือ “Yonezawa Misawa Elementary School | Tokokoto”
การพบปะผู้คนที่โรงเรียนประถมมิซาวะโทบุเดิม ปัจจุบันคือ “Yonezawa Misawa Elementary School | Tokokoto”

มิซาวะไม่ได้มุ่งสู่การท่องเที่ยวแบบมาดูอย่างเดียว เราอยากให้เป็นการท่องเที่ยวที่นักเดินทางได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรม

สามสายน้ำ หนึ่งหมู่บ้าน ต่อไปคือคุณ

อ่านเพิ่มเติม: บ่อน้ำมันใต้ฝ่าเท้าของเรา: เรียวกังญี่ปุ่นที่ขับเคลื่อนด้วยความร้อนจากน้ำพุร้อน / เจ็ดประสบการณ์ในเมืองออนเซ็นเดียว: เดินเที่ยวโอโนงาวะออนเซ็น

หมายเหตุ: หน้าการจองเป็นภาษาอังกฤษ

← กลับไปหน้าแรก